Các dị tật đường tiết niệu ở trẻ cần phải mổ

Những dị tật về đường tiết niệu thường gây ra cho bé những khó khăn trong việc tiểu tiện, đặc biệt là ở bé trai. Nếu bé nhà bạn có những biểu hiện như tiểu khó, bao quy đầu không lộn ra được, đái rỉ,... rất có thể bé bị dị tật về đường tiết niệu. Khi đó, cha mẹ cần cho bé đi thăm khám để biết có cần mổ hay không.


 

Dị tật và bệnh ở đường tiết niệu gặp tương đối phổ biến trong bệnh lý trẻ em. Bệnh gây nhiễm khuẩn đường tiết niệu, suy và mất chức năng thận. Bệnh cần được phát hiện sớm để có chỉ định đúng về thời gian và cách chữa bệnh. Trước đây, những dị tật này thường chỉ được phát hiện khi có biến chứng, nhưng những năm gần đây dị tật này thường được phát hiện sớm sau đẻ thậm chí biết được trước khi trẻ sinh ra.

Trẻ thường được đưa tới phòng khám vì các lý do như khó đái, đái rỉ từng lúc hoặc suốt ngày, nước tiểu có thể rỉ ra ở đúng lỗ đái hoặc ở vị trí khác như ở âm đạo... Nước tiểu có thể đục hoặc màu hồng, có thể có khối u ở vùng dưới rốn hoặc mạng sườn...

Sau đây là một số dị tật hay gặp cần được chú ý:

- Hẹp lỗ đái: ở dị tật lỗ đái lệch thấp hay hẹp sau cắt bao qui đầu...

Biểu hiện: tia đái nhỏ, khó đái. Chữa bằng nong - mở rộng lỗ đái.

- Hẹp bao quy đầu:

Biểu hiện: khó đái, khi đái thấy bao quy đầu phồng, lộn bao quy đầu không được - không thấy được cả lỗ đái.

Điều trị bằng mổ, nong hoặc lộn. Trường hợp khi hẹp bao quy đầu không có vòng xơ, có thể lộn làm rộng dần bao quy đầu. Phương pháp này đơn giản, dễ làm, không làm trẻ đau, kết quả lâu dài. Hoặc dùng pine nhỏ nong, tách dính, làm sạch quy đầu - rãnh quy đầu. Tuy nhiên khi có vòng xơ ở bao quy đầu bị nghẹt bao quy đầu thì phải chỉ định mổ.

- Hẹp niệu đạo: Do nhiều nguyên nhân như chấn thương, viêm nhiễm, bẩm sinh.

Biểu hiện: đái khó, tia nhỏ, nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Chẩn đoán vị trí, mức độ hẹp và chiều dài niệu đạo hẹp bằng chụp niệu đạo. Tùy theo độ dài, mức độ hẹp mà chọn nong niệu đạo; cắt mở rộng chỗ hẹp bằng nội soi; hay cắt chỗ hẹp, nối lại niệu đạo hoặc tạo thêm một đoạn niệu đạo mới.

 

Các dị tật đường tiết niệu ở trẻ cần phải mổ

Hình ảnh chụp cắt lớp của hẹp phần nối bể thận - niệu quản gây giãn to đài bể thận.

- Túi thừa niệu đạo:

Thường ở trẻ trai, hiếm gặp ở trẻ gái. Bệnh thường biểu hiện từ ngay sau đẻ. Trẻ không đái thành tia, luôn đái rỉ. Có sốt do nhiễm khuẩn nước tiểu. Ở bìu thường có một khối khá tròn căng, ép vào thì ra nước tiểu ở lỗ đái. Chụp niệu đạo xác định vị trí và kích thước túi thừa. Điều trị bằng kháng sinh và mổ cắt túi thừa, khâu tạo lại niệu đạo.

- Van niệu đạo sau ở trẻ nam:

Biểu hiện: Trẻ khó đái hoặc đái rỉ liên tục, đái không hết nước tiểu nên bàng quang thường to. Chẩn đoán bệnh bằng chụp Xquang hoặc soi niệu đạo. Phương pháp điều trị là cắt van niệu đạo qua nội soi.

- Còn ống niệu rốn:

Biểu hiện: thấy nước trong rỉ ra qua rốn thường xuyên hoặc khi trẻ tiểu tiện, nước tiểu vừa ra qua lỗ đái ở đỉnh quy đầu lại vừa qua ở rốn. Chẩn đoán xác định bằng chụp bàng quang hoặc bơm chất màu xanh methylen vào niệu đạo. Bệnh thường tự khỏi với trẻ sơ sinh. Nếu tồn tại thì phẫu thuật cắt bỏ ống niệu rốn.

- Hẹp phần nối bàng quang - niệu quản hay hẹp phần niệu quản trong thành bàng quang: gây giãn niệu quản, đài bể thận.

Biểu hiện: nước tiểu đục, nhiễm khuẩn, có thể nắn thấy có khối u ở một bên mạng sườn. Chẩn đoán bằng siêu âm và chụp Xquang. Phương pháp điều trị là mổ cắt chỗ niệu quản hẹp. Trồng lại niệu quản vào bàng quang có van chống trào ngược.

- Hẹp lỗ niệu quản: Tạo ra túi sa niệu quản. Túi sa niệu quản có thể trong bàng quang hoặc chui ra ngoài lỗ đái (ở trẻ gái) gây bí đái. Chẩn đoán bằng siêu âm, chụp và soi bàng quang. Phẫu thuật mở túi sa qua nội soi hay cắt bỏ niệu quản - thận phụ có túi sa nếu thận phụ có chức năng kém và niệu quản phụ giãn to.

- Luồng trào ngược bàng quang - niệu quản: do nhiều nguyên nhân khác nhau mà nước tiểu từ bàng quang luôn chảy ngược lên niệu quản gây giãn niệu quản và ứ đọng nước tiểu gây nhiễm khuẩn rồi suy thận. Chẩn đoán bằng Xquang, siêu âm. Nếu nhẹ (độ I và II) dùng kháng sinh, phẫu thuật khi bệnh nặng hơn (độ III, IV).

- Hẹp ở niệu quản:

Biểu hiện: đau bụng vùng mạng sườn, nước tiểu có thể đục, nắn bụng có thể thấy khối u (thận căng to). Chẩn đoán bằng siêu âm và chụp thận niệu quản có thuốc cản quang. Phẫu thuật mổ cắt van, có thể tạo hình niệu quản giãn phía trên.

- Hội chứng hẹp chỗ nối bể thận niệu quản:

Biểu hiện: đau bụng vùng mạng sườn, nước tiểu có thể đục, nắn có thể thấy khối u vùng mạng sườn (do thận căng to). Chẩn đoán bằng siêu âm và chụp thận có thuốc cản quang. Dị tật này tới nay thường được phát hiện trước khi trẻ ra đời. Phẫu thuật cắt bỏ chỗ niệu quản hẹp, tạo hình lại bể thận bị giãn, nối lại niệu quản với bể thận.

- Thận niệu quản đôi:

Biểu hiện: ở mỗi bên có hai đơn vị thận và hai niệu quản. Bệnh có thể ở một hoặc cả hai bên thận trái và phải. Cả hai niệu quản có thể đều đổ vào bàng quang hoặc có một niệu quản đổ lạc chỗ vào niệu đạo, cạnh lỗ đái, âm đạo... nên gây đái rỉ liên tục. Chẩn đoán bằng siêu âm và chụp thận - niệu quản có cản quang. Phẫu thuật nếu có đái rỉ hoặc có dấu hiệu nhiễm khuẩn tái phát...

Tóm lại, dị tật đường tiết niệu của trẻ em có rất nhiều loại và lại có thể kết hợp với nhau, với những dị tật hoặc bệnh ở các bộ phận khác. Khi bệnh nhi đến khám sớm, bệnh mới bắt đầu thì việc điều trị có kết quả tốt. Những tháng gần đây, chúng tôi đã khám và điều trị cho nhiều bệnh nhi có chẩn đoán từ trước sinh. Chúng tôi hy vọng và mong các bậc cha mẹ trẻ em nếu thấy con mình có dấu hiệu gì khác thường thì xin đưa tới khám để điều trị sớm. PGS.TS.Trần Ngọc Bích (Khoa Phẫu thuật Nhi - Bệnh viện Việt Đức)








Cac di tat duong tiet nieu o tre can phai mo


Nhung di tat ve duong tiet nieu thuong gay ra cho be nhung kho khan trong viec tieu tien, dac biet la o be trai. Neu be nha ban co nhung bieu hien nhu tieu kho, bao quy dau khong lon ra duoc, dai ri,... rat co the be bi di tat ve duong tiet nieu. Khi do, cha me can cho be di tham kham de biet co can mo hay khong.


 

Di tat va benh o duong tiet nieu gap tuong doi pho bien trong benh ly tre em. Benh gay nhiem khuan duong tiet nieu, suy va mat chuc nang than. Benh can duoc phat hien som de co chi dinh dung ve thoi gian va cach chua benh. Truoc day, nhung di tat nay thuong chi duoc phat hien khi co bien chung, nhung nhung nam gan day di tat nay thuong duoc phat hien som sau de tham chi biet duoc truoc khi tre sinh ra.

Tre thuong duoc dua toi phong kham vi cac ly do nhu kho dai, dai ri tung luc hoac suot ngay, nuoc tieu co the ri ra o dung lo dai hoac o vi tri khac nhu o am dao... Nuoc tieu co the duc hoac mau hong, co the co khoi u o vung duoi ron hoac mang suon...

Sau day la mot so di tat hay gap can duoc chu y:

- Hep lo dai: o di tat lo dai lech thap hay hep sau cat bao qui dau...

Bieu hien: tia dai nho, kho dai. Chua bang nong - mo rong lo dai.

- Hep bao quy dau:

Bieu hien: kho dai, khi dai thay bao quy dau phong, lon bao quy dau khong duoc - khong thay duoc ca lo dai.

Dieu tri bang mo, nong hoac lon. Truong hop khi hep bao quy dau khong co vong xo, co the lon lam rong dan bao quy dau. Phuong phap nay don gian, de lam, khong lam tre dau, ket qua lau dai. Hoac dung pine nho nong, tach dinh, lam sach quy dau - ranh quy dau. Tuy nhien khi co vong xo o bao quy dau bi nghet bao quy dau thi phai chi dinh mo.

- Hep nieu dao: Do nhieu nguyen nhan nhu chan thuong, viem nhiem, bam sinh.

Bieu hien: dai kho, tia nho, nhiem khuan duong tiet nieu. Chan doan vi tri, muc do hep va chieu dai nieu dao hep bang chup nieu dao. Tuy theo do dai, muc do hep ma chon nong nieu dao; cat mo rong cho hep bang noi soi; hay cat cho hep, noi lai nieu dao hoac tao them mot doan nieu dao moi.

 

Cac di tat duong tiet nieu o tre can phai mo

Hinh anh chup cat lop cua hep phan noi be than - nieu quan gay gian to dai be than.

- Tui thua nieu dao:

Thuong o tre trai, hiem gap o tre gai. Benh thuong bieu hien tu ngay sau de. Tre khong dai thanh tia, luon dai ri. Co sot do nhiem khuan nuoc tieu. O biu thuong co mot khoi kha tron cang, ep vao thi ra nuoc tieu o lo dai. Chup nieu dao xac dinh vi tri va kich thuoc tui thua. Dieu tri bang khang sinh va mo cat tui thua, khau tao lai nieu dao.

- Van nieu dao sau o tre nam:

Bieu hien: Tre kho dai hoac dai ri lien tuc, dai khong het nuoc tieu nen bang quang thuong to. Chan doan benh bang chup Xquang hoac soi nieu dao. Phuong phap dieu tri la cat van nieu dao qua noi soi.

- Con ong nieu ron:

Bieu hien: thay nuoc trong ri ra qua ron thuong xuyen hoac khi tre tieu tien, nuoc tieu vua ra qua lo dai o dinh quy dau lai vua qua o ron. Chan doan xac dinh bang chup bang quang hoac bom chat mau xanh methylen vao nieu dao. Benh thuong tu khoi voi tre so sinh. Neu ton tai thi phau thuat cat bo ong nieu ron.

- Hep phan noi bang quang - nieu quan hay hep phan nieu quan trong thanh bang quang: gay gian nieu quan, dai be than.

Bieu hien: nuoc tieu duc, nhiem khuan, co the nan thay co khoi u o mot ben mang suon. Chan doan bang sieu am va chup Xquang. Phuong phap dieu tri la mo cat cho nieu quan hep. Trong lai nieu quan vao bang quang co van chong trao nguoc.

- Hep lo nieu quan: Tao ra tui sa nieu quan. Tui sa nieu quan co the trong bang quang hoac chui ra ngoai lo dai (o tre gai) gay bi dai. Chan doan bang sieu am, chup va soi bang quang. Phau thuat mo tui sa qua noi soi hay cat bo nieu quan - than phu co tui sa neu than phu co chuc nang kem va nieu quan phu gian to.

- Luong trao nguoc bang quang - nieu quan: do nhieu nguyen nhan khac nhau ma nuoc tieu tu bang quang luon chay nguoc len nieu quan gay gian nieu quan va u dong nuoc tieu gay nhiem khuan roi suy than. Chan doan bang Xquang, sieu am. Neu nhe (do I va II) dung khang sinh, phau thuat khi benh nang hon (do III, IV).

- Hep o nieu quan:

Bieu hien: dau bung vung mang suon, nuoc tieu co the duc, nan bung co the thay khoi u (than cang to). Chan doan bang sieu am va chup than nieu quan co thuoc can quang. Phau thuat mo cat van, co the tao hinh nieu quan gian phia tren.

- Hoi chung hep cho noi be than nieu quan:

Bieu hien: dau bung vung mang suon, nuoc tieu co the duc, nan co the thay khoi u vung mang suon (do than cang to). Chan doan bang sieu am va chup than co thuoc can quang. Di tat nay toi nay thuong duoc phat hien truoc khi tre ra doi. Phau thuat cat bo cho nieu quan hep, tao hinh lai be than bi gian, noi lai nieu quan voi be than.

- Than nieu quan doi:

Bieu hien: o moi ben co hai don vi than va hai nieu quan. Benh co the o mot hoac ca hai ben than trai va phai. Ca hai nieu quan co the deu do vao bang quang hoac co mot nieu quan do lac cho vao nieu dao, canh lo dai, am dao... nen gay dai ri lien tuc. Chan doan bang sieu am va chup than - nieu quan co can quang. Phau thuat neu co dai ri hoac co dau hieu nhiem khuan tai phat...

Tom lai, di tat duong tiet nieu cua tre em co rat nhieu loai va lai co the ket hop voi nhau, voi nhung di tat hoac benh o cac bo phan khac. Khi benh nhi den kham som, benh moi bat dau thi viec dieu tri co ket qua tot. Nhung thang gan day, chung toi da kham va dieu tri cho nhieu benh nhi co chan doan tu truoc sinh. Chung toi hy vong va mong cac bac cha me tre em neu thay con minh co dau hieu gi khac thuong thi xin dua toi kham de dieu tri som. PGS.TS.Tran Ngoc Bich (Khoa Phau thuat Nhi - Benh vien Viet Duc)

Các dị tật đường tiết niệu ở trẻ cần phải mổ

Những dị tật về đường tiết niệu thường gây ra cho bé những khó khăn trong việc tiểu tiện, đặc biệt là ở bé trai. Nếu bé nhà bạn có những biểu hiện như tiểu khó, bao quy đầu không lộn ra được, đái rỉ,... rất có thể bé bị dị tật về đường tiết niệu. Khi đó, cha mẹ cần cho bé đi thăm khám để biết có cần mổ hay không.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá